Haptonomie binnen Paramedicum Utrecht
- Hapsis = tast, tastzin, gevoel, gevoelsleven
- Nomos = regel, regels, regelmatigheden, wetten, wetmatigheden
- Haptonomie = ‘wetmatigheden van het gevoel’ of ‘regels/regelmatigheden in en van het gevoel en gevoelsleven’
Doel van haptonomie binnen Paramedicum:
Mensen bewust maken van hun eigen gevoel, leren luisteren naar (bewuste en onbewuste) signalen die je lijf en je gevoel je aangeeft. Signalen die jouw lijf je aangeeft, hebben je iets te zeggen.
Leren voelen hoe ‘overbelasting’ aanvoelt en de consequenties daarvan op jouw functioneren. Dit geldt eveneens voor ‘onder-belasting’.
Ook wordt haptonomie gebruikt om te leren inzien en/of ervaren welke factoren een (klachtonderhoudende) rol spelen bij langdurige klachten (pijn, chronische vermoeidheid etc.)
Haptonomie is gèèn kant-en-klare therapie! Het is een benaderingsvorm of -wijze, waarbij gebruikt wordt gemaakt van theorie / fenomenen / principe’s uit de haptonomie.
Toepassing binnen Paramedicum:
Vanuit de eigen, bewust waargenomen signalen kun je leren om anders met dingen om te gaan en gewenste veranderingen door te voeren, bijvoorbeeld ten aanzien van spanning en/of pijn. Lichaamssignalen en -reacties worden duidelijk gemaakt door iemand lijfelijk aan te raken.
Maar lichamelijke belastbaarheidstraining, balansoefeningen, lichamelijke inspanning en praten kunnen ook deel uitmaken van deze benadering.
Informatie over haptonomie binnen Paramedicum
Voor nadere informatie kunt u bellen ‘s maandags ‘s ochtends tussen 8.30 – 10.00 uur:
030 – 276 2016, en vragen naar Joop van Gestel.
Hier vindt u de vragenlijst HAPTONOMIE (PDF)
die u thuis invult en meeneemt bij uw eerste afspraak.
Voor de verder geïnteresseerden:
Kern van haptonomie
Om haptonomie verder te verhelderen staan we stil bij drie kernbegrippen:
1) aanraking:
De aanraking is naast kernbegrip ook de praktische invalshoek van de haptonomie. We raken mensen aan, indien mogelijk en gewenst direct op de blote huid. Deze directe aanraking geeft zowel degene die aanraakt als degene die aangeraakt wordt, snel en zuivere informatie over signalen en reacties van het lichaam.
Naast het praten over gevoelens / signalen in het lichaam, zal de therapeut ook altijd trachten die signalen voelbaar te maken; soms laat een bepaald gevoel zich niet zo eenvoudig onder woorden brengen.
Aanraken en aangeraakt worden geeft altijd een reactie die bij beiden waarneembaar is: vergelijk de ‘ontspannen(de) handen’ van een goede masseur en/of een therapeut met koele ‘klinische aanraking’ bij lichamelijk onderzoek.
2) tast:
Aanraken en voelen zijn nauw verbonden met de fenomenen van de tast. Tast en tastgevoel hebben verschillende kwaliteiten; koude- en warmtegevoel, tasten in het donker, in je broekzak zoeken naar dat dubbeltje, de tennisspeler met een mooie ‘dropshot’, een vrijend paar, een medisch onderzoek. Mensen kunnen actief iets doen met hun tastgevoel. Dit wordt in de haptonomie ook duidelijk gemaakt aan de cliënt.
- Je kunt je tast ‘naar buiten richten’ (evt. in de ruimte) zoals het lopen in een donkere kamer, je kunt je tast ‘verlengen’ via materiaal zoals een blinde dat doet met zijn blindengeleidestok, een biljarter met zijn keu of een timmerman met hamer en beitel.
- Je kunt je tast ‘aanscherpen’ (vergelijk met ‘de oren spitsen’) zoals het zoeken naar iets in een grabbelton, maar ook tast/gevoel aanscherpen en verfijnen zoals nogal wel eens aangeleerd wordt bij langdurige (lage rug-)pijnklachten ter pijnvermindering, of bij bekken- of bekkenbodemproblematiek waarbij spiergevoel en draagkracht een cruciale rol spelen.
- Je kunt ook je tastgevoel ‘naar binnen richten’ en je daarmee (voor de buitenwereld) afsluiten. Dit gebeurt bijvoorbeeld als je het koud hebt; door je gevoel naar binnen te richten ervaar je de kou minder sterk. Dit naar binnen richten of terugtrekken van tastgevoel gebeurt (automatisch) ook bij een ongewenste aanraking of bij pijn.
Bij het naar binnen of naar buiten richten van je tastgevoel treden ook lichamelijke reacties op in de zin van spanningsveranderingen. Het verlengen c.q. naar buiten richten van het tastgevoel gaat gepaard met verzachting/ontspanning. Bij het naar binnen richten/terugnemen van het tastgevoel zie je vaak verharding/verstrakking. Binnen de behandeling wordt van deze fenomenen gebruik gemaakt; mensen kunnen zo leren ontspannen ondanks aanwezige pijn of stress.
In de praktijk gebruiken we het herkennen van dit “richtingsgevoel van de tast” ook om mensen duidelijk te maken hoe zij in hun lijf reageren op hun omgeving, en hoe die omgeving weer reageert op hun lichaamssignalen.
(vb 1. ruzie op je werk >> irritatie-lading zet zich vast in het lichaam >> kinderen blijven bij je uit de buurt)
(vb 2. in jezelf gekeerd zijn en op zaterdagmiddag door de stad lopen (en tegen iedereen opbotsen), of, naar buiten gericht zijn en door die zelfde stad lopen (en de meeste tegenliggers handig kunnen omzeilen).
3) ontmoeting / contact:
In de haptonomie komen ook steeds weer de begrippen ‘ontmoeting’ en ‘contact’ terug.
Contact en ontmoeting zitten opgesloten in de intentie waarmee en de manier waarop je aandacht naar iemand anders richt, en daarmee ook opgesloten in de manier van aanraken. (vergelijk het handen schudden op een formele vergadering met het weerzien van een goede bekende).
In de aanraking (=ontmoeting, contact) laat je iets van jezelf voelen en kun je iets van de ander voelen.
Een belangrijk achterliggend principe hierbij is bevestiging/affirmatie. De ander voelt zich gekend en erkend in zoals hij/zij is. Deze aspecten komen steeds in de haptonomische benadering terug.
Praktisch aspect: de patiënt/cliënt blijft steeds actief betrokken bij de behandeling en wordt voortdurend aangesproken op zijn/haar eigen zelfstandigheid en zelfverantwoordelijkheid. Haptonomie maakt niemand afhankelijk van wie of wat dan ook. Uitgangspunt is zelfverantwoordelijkheid vanuit een goed ontwikkeld zelfgevoel.
Leerproces
Voor alles zijn haptonomie en haptotherapie leerprocessen.
De persoon die haptonomische behandeling ondergaat leert voornamelijk veel over zijn/haar eigen lichamelijke reacties op gebeurtenissen, en daarmee ook diens’ eigen manier van omgaan met o.a. spanning en emoties. Met een toegenomen inzicht hierin is de persoon in kwestie veelal (beter) in staat om (nieuwe) keuze’s te maken, en (mogelijke) alternatieve strategieën te ontwikkelen en daarmee beter met (onprettige) gebeurtenissen om te gaan.
Haptonomie streeft naar onafhankelijkheid en zelfstandigheid van de cliënt ten opzichte van de therapeut. Een goede behandeling eindigt in een situatie waarin de cliënt de therapeut ‘bedankt voor de aandacht’ en aangeeft dat hij/zij op eigen houtje weer verder kan.
Paramedicum GezondheidsManagement
Professionele begeleiding naar individueel welzijn; met gevoel voor gevoelswaarde.